Deri Bakım Rehberi

Derinizin çatlamadan, lekelenmeden, güzelce yaşlanması için bilmeniz gereken her şey.

İçindekiler

• Başlamadan önce
• Bölüm I — Deriyi tanımak
  • Deri aslında nedir?
  • Kaliteyi okumak: "hakiki deri" neden iltifat değildir?
  • Mağazada yapabileceğiniz beş test
  • Patina nedir?
  • Doğal bitkisel derinin hayatı
• Bölüm II — Günlük bakım
  • Bakım setiniz
  • Günlük rutin
  • Nazikçe temizlik
  • Besleme: boğmadan beslemek
• Bölüm III — Bir şeyler ters gittiğinde
  • Su ve yağmur
  • Lekeler: ilk beş dakika
  • Çizikler, kenarlar ve dikişler
• Bölüm IV — Deriyle yaşamak
  • Saklama
  • Her hafta duyduğumuz yanlışlar
• Hızlı başvuru
  • Sorun giderme tablosu
  • Bakım takvimi ve kontrol listesi
• Tezgâhtan son bir söz

Başlamadan önce

Deriye hoş geldiniz

Satın aldığımız çoğu şey ilk gün en güzel hâlindedir ve her geçen gün biraz daha yıpranır. İyi deri ise tam tersini yapar. Soluk, biraz sert ve çekingen gelir. Sonra dinlemeye başlar: ellerinizi, odanızdaki ışığı, bir ekim akşamı yakalandığınız yağmuru. Birkaç yıl içinde, birlikte taşındığı hayatın kaydına dönüşür.

Bu rehber, o dönüşümün kendiliğinden olmadığı için var. Deri bir tendir. Kurur, kendisine verileni içer, sıcağı ve suyu hatırlar. Biraz bilgi; iki yıl sonra çekmeceye kaldırılan bir çanta ile otuz yıl sonra başka ellere geçen bir çanta arasındaki farktır.

Her sayfayı uygulamanız gerekmez. İlk üç konuyu bir kez okuyun, Bakım Takvimi ile Sorun Giderme Tablosu'nu el altında tutun, gerisine bir şey olduğunda dönün. Bir şey mutlaka olur. Sorun değil, işin güzelliği de bu.

Rehberin yapısı

• Bölüm I — Deriyi tanımak: deri nedir, kalitesi nasıl anlaşılır, rengi neden değişir.
• Bölüm II — Günlük bakım: temizlik, besleme, ihtiyacınız olan malzemeler ve uzak durmanız gereken ürünler.
• Bölüm III — Bir şeyler ters gittiğinde: su, leke, çizik, küf, gevşeyen dikiş ve ilk beş dakikada yapılacaklar.
• Bölüm IV — Deriyle yaşamak: saklama, seyahat, yaygın yanlışlar ve yazdırılabilir bakım takvimi.

"İyi bakılan deri, hikâyesini de korur."

Bölüm I — Deriyi tanımak

Deri aslında nedir?

Deri, tabaklanmış hayvan postudur: protein lifleri çürümeyi bırakıp esnek, dayanıklı ve uzun ömürlü hâle gelecek şekilde işlenmiştir. Bir derinin görünüşü, dokusu ve yaşlanışı iki soruya bağlıdır: nasıl tabaklandı ve postun hangi katmanından geliyor?

İki tabaklama yöntemi

Bitkisel tabaklama daha eski ve daha sabırlı olan yoldur. Eyerler, kemerler ve kuşaktan kuşağa geçen çantalar yüzyıllardır bu deriden yapılır; çünkü şekil verilebilir, işlenebilir, perdahlanabilir, tamir edilebilir ve yıprandıkça bitmek yerine güzelleşir. Karşılığında sizden biraz daha fazla ilgi ister. Bu rehberin geri kalanı tam olarak bununla ilgili.

Ürününüzün hangi deriden yapıldığından emin değilseniz, bize sormanız yeterli.

Kaliteyi okumak: "hakiki deri" neden iltifat değildir?

Bir sığır derisi birkaç milimetre kalınlığındadır ve tabakhanelerde genellikle katmanlara ayrılır. En üst katman olan damar, en yoğun ve en güçlü lifleri ve hayvanın doğal yüzeyini taşır: gözenekler, küçük izler, kırışıklar. Aşağı indikçe lifler gevşer ve zayıflar.

Sığır derisinin basitleştirilmiş kesiti (ölçekli değildir)

Görseller temsilidir, belirli ürünlerin fotoğrafı değildir.

Mağazada yapabileceğiniz beş test

1. Yüzeye ışıkta bakın

   Tam damarlı deride düzensiz gözenekler ve küçük doğal izler görünür. Kusursuz tekrar eden bir desen neredeyse her zaman baskıdır.

2. Kenara bakın

   Gerçek deri kenarında üstte yoğun, altta daha gevşek lifli bir kesit görünür. Ucuz üründe plastik görünümlü veya kıvrılmış kenar, çoğu zaman alt katman ya da rejenere bir çekirdeği gizler.

3. Hafifçe bastırıp bükün

   Tam damarlı deri doğal şekilde kırışır ve kırışıklar yavaşça gevşer. Kaplamalı deri plastik gibi keskin kırılır, kıvrım yerinde beyazlayabilir.

4. Koklayın

   Bitkisel tabaklanmış deri sıcak, odunsu kokar. Kimyasal ya da plastik koku, yoğun kaplamaya işaret eder.

5. Satıcıya sorun

   Malzemesini bilen biri size tabaklama türünü, kaliteyi, mümkünse tabakhaneyi söyleyebilir. Belirsiz bir cevap da bir cevaptır.

"Kusur" hakkında bir not

Küçük yara izleri, böcek ısırıkları, iyileşmiş çizikler ve renk farklılıkları; gerçek bir hayat yaşamış bir hayvandan gelen tam damarlı derinin işaretleridir. Kusur değildir ve zamanla patinanın içinde kaybolurlar.

Patina nedir?

Patina, bitkisel tabaklanmış derinin zamanla yavaş yavaş koyulaşması, derinleşmesi ve parlamasıdır. Kir değildir, hasar değildir. Derinin üç şeye verdiği tepkidir:

• Işık. UV ışığı taninleri koyulaştırır. Güneş, bilinen en hızlı patina motorudur.
• Yağlar. Ellerinizin doğal yağları ve kullandığınız bakım ürünleri liflere işler ve rengi derinleştirir.
• Sürtünme ve zaman. Kullanım, özellikle köşelerde, saplarda ve kenarlarda yüzeyi yumuşak bir parlaklığa kavuşturur.

Doğal bitkisel derinin hayatı

Yıllar içinde neler beklenir?

Temsilidir. Gerçek hız; güneşe, kullanıma, iklime ve derinin ilk rengine bağlıdır.

Patinayı hızlandırabilir miyim?

İsterseniz evet. Klasik yöntem "güneş banyosu"dur: doğal renkli ürünü birkaç gün boyunca, günde birkaç saat pencere kenarında dolaylı güneşe bırakın ve eşit koyulaşması için düzenli çevirin. Öğle saatlerinin cam arkasından gelen sert güneşinden ve ısıdan uzak tutun. Çok az miktarda bakım kremi de rengi derinleştirir. Boyalı ürünlerde bunu yapmayın; uzun süreli güneş pigmentleri soldurabilir.

Patinayı yavaşlatabilir ya da durdurabilir miyim?

Tamamen değil, ve açıkçası bunu istememenizi öneririz. Ürünü güneşten uzak tutmak ve temiz, kuru ellerle tutmak süreci yavaşlatır. Bir bitirme ürünü değişimi azaltabilir ama durduramaz.

"Yeni deri bir sözdür. Patina, o sözün tutulmasıdır."

Bölüm II — Günlük bakım

Bakım setiniz

Çok şeye ihtiyacınız yok. Yılda birkaç kez kullanılan küçük ve iyi bir set, hiç kullanılmayan bir raf dolusu üründen iyidir.

Derinize asla değmemesi gerekenler

Günlük rutin

Deri sorunlarının çoğu düzeltilmez, önlenir. Bu, haftada bir dakikadan az sürer.

Bir çantayı sessizce koruyan alışkanlıklar

• Temiz ve kuru eller. El kremi, güneş kremi, parfüm ve yağlı parmaklar iz bırakır. Çantayı almadan önce kremin emilmesini bekleyin.
• Aşırı doldurmayın. Sürekli ağır yük altında askılar, saplar ve dikişler kalıcı olarak esner.
• Mümkünse dönüşümlü kullanın. Deri, tıpkı iyi ayakkabılar gibi, nefes alıp formunu toplamak için bir gün dinlenmeyi sever.
• Kotunuza dikkat. Koyu ham kot, açık renkli deriye boya bırakabilir. İlk sürtünme izleri en zor çıkanlardır.
• Kalemler kapaklı ve cepte. Mürekkep, en az yardımcı olabildiğimiz lekedir.
• Uzun süre asılacaksa askısından değil gövdesinden asın, ya da daha iyisi dik saklayın.
• Arabanın torpidosunda bırakmayın. Yazın park edilmiş bir araba, büyüteçli bir fırındır.

Nazikçe temizlik

Deri temizliği, bir yüzeyi ovmaktan çok cilt bakımına benzer. En nazik yöntemle başlayın, gerekmedikçe bir üst seviyeye geçmeyin.

Seviye 1 — Kuru temizlik (haftalık)

Yumuşak, kuru bir bezle damar yönünde silin ya da fırçalayın. Tozun biriktiği dikiş ve birleşim yerleri için diş fırçası boyutunda yumuşak bir fırça kullanın.

Seviye 2 — Nemli silme (kirlendiğinde)

1. Bezi neredeyse kuruyana kadar sıkın

   Islak değil, hafif serin hissettirmeli. Düşman su değil, eşitsiz sudur.

2. Bütün paneli eşit silin

   Bitkisel deride tek bir noktayı silmeyin; halka şeklinde iz kalabilir. Kenardan kenara çalışın.

3. Havada kurumaya bırakın

   Oda sıcaklığında, güneş ve ısıdan uzakta. Genelde 30–60 dakika.

4. Kuru bezle parlatın

   Doğal parlaklığı geri getirir.

Seviye 3 — Eyer sabunu (yılda bir iki kez, yalnızca çok kirliyse)

1. Görünmeyen bir yerde deneyin

   Kapak içi, taban altı. Karar vermeden önce tamamen kurumasını bekleyin.

2. Az köpük oluşturun

   Hafif nemli bez ya da süngeri sabuna sürün, sonra deriye küçük dairelerle uygulayın. Suyu en azda tutun.

3. Tüm kalıntıyı alın

   Temiz, nemli bir bezle. Üzerinde kalan sabun deriyi kurutur.

4. Kurutun, sonra besleyin

   Tamamen kurusun (birkaç saat), ardından Konu 7'yi uygulayın. Sabun yağı alır; geri vermeniz gerekir.

Altın kural

Bir ürünün güvenli olup olmadığından emin değilseniz, görünmeyen bir yerde deneyin ve 24 saat bekleyin. Deri ne düşündüğünü söylemeden önce bir gün sırrını saklar.

Besleme: boğmadan beslemek

Deri zamanla bitirilirken aldığı yağ ve mumları kaybeder. Besleme bunları geri verir, lifler esnek kalır ve çatlamaz. En yaygın hata ihmal değil, hevestir: çok fazla, çok sık.

Beslenmeye ihtiyacı olduğunun işaretleri

• Eskisine göre daha açık, mat ya da susamış görünüyor
• Sert, pürüzlü veya kağıt gibi hissettiriyor
• Kıvrım ve bükülme yerlerinde ince çizgiler oluşuyor
• Bir damla su, yüzeyde kısa süre durmak yerine hemen emiliyor ve koyulaşıyor

Fazla kaçırdığınızın işaretleri

• Yüzey yapışkan veya yağlı
• Deri sarkıyor, formunu kaybediyor
• Toz ve tüy topluyor
• İstediğinizden çok daha koyu ya da lekeli

Adım adım besleme

1. Önce temizleyin

   En azından fırçalayın. Kirli yüzeye krem sürmek kiri liflere iter.

2. Görünmeyen yerde deneyin

   Çoğu krem deriyi biraz koyulaştırır, bazıları (özellikle paça yağı) çok. Sizinkinin ne yaptığını görün.

3. Düşündüğünüzden az kullanın

   Temiz bir beze ya da parmak uçlarınıza nohut büyüklüğünde. Vücut ısısı yayılmasına yardım eder.

4. İnce, eşit dairelerle

   Eşit koyulaşması için tüm paneli kaplayın. Kenarlarda ve dikişlerde daha hafif olun.

5. Dinlendirin

   Oda sıcaklığında birkaç saat, ideal olarak bir gece bekletin.

6. Parlatın

   Kalıntı kalmayana kadar temiz, kuru bez ya da at kılı fırçayla. Yumuşak bir ışıltı elde edersiniz.

7. Sadece gerekirse tekrarlayın

   24 saat sonra hâlâ kuruysa ince bir kat daha. İki ince kat, bir kalın kattan iyidir.

Bölüm III — Bir şeyler ters gittiğinde

Su ve yağmur

Bitkisel deri ile suyun ilişkisi karmaşıktır. Birkaç damla koyu lekeler bırakır; bunlar deri kurudukça ve yaşlandıkça genelde kaybolur. Sırılsıklam olup kötü kurutulan deri ise sertleşebilir, çekebilir ya da şeklini kaybedebilir. En çok ilk bir saatte yaptıklarınız önemlidir.

Yağmura yakalanırsa

1. Ovmayın, bastırarak kurulayın

   Kuru bir havlu veya bezi yüzeye bastırın. Ovmak suyu içeri iter ve damarı pürüzlendirir.

2. Boşaltın ve doldurun

   İçindekileri çıkarın. Formunda kuruması için gevşekçe düz kağıt ya da havluyla doldurun. Nemlendikçe kağıdı değiştirin.

3. Oda sıcaklığında yavaşça kurutun

   Kalorifer, ısıtıcı, saç kurutma makinesi ve doğrudan güneşten uzak. Yavaş kuruma lifleri esnek tutar. 24–48 saat bekleyin.

4. Tamamen kuruyunca hafifçe besleyin

   Su buharlaşırken yağları da götürür. İnce bir kat esnekliği geri getirir.

Su lekeleri ve halkalar

Belirgin bir leke ya da halka varsa çözüm biraz ters gelebilir: bütün paneli hafif nemli bir bezle kenardan dikişe eşit şekilde nemlendirin, böylece halka yerine tek bir tonda kurusun. Sonra yavaşça kurutun ve besleyin. Eski ve koyulaşmış patinada lekeler çoğu zaman birkaç gün ya da hafta içinde kendiliğinden kaybolur.

Tuz izleri (kış yolları, ter, deniz havası)

Beyaz, tebeşirimsi çizgiler, su buharlaşırken geride kalan tuzdur. Yaklaşık eşit oranda su ve beyaz sirke karışımıyla hafifçe nemlendirilmiş bir bezle silin, ardından sade suyla bir kez daha silin, kurutun ve besleyin. Önce görünmeyen bir yerde deneyin.

Önlem

Yağmur mevsiminden önce uygulanan balmumu bazlı bir deri koruyucu, bitkisel derinin suya dayanıklılığını artırır. Deriyi biraz koyulaştırabilir, önce deneyin. Lekelenmeyi azaltır, deriyi su geçirmez yapmaz.

Lekeler: ilk beş dakika

Hız ve sabır. Ovmayın, bastırarak alın. En nazik yöntemle başlayın. Ve kabul edin ki bitkisel deride birçok iz zamanla patinaya karışır: deri sizin tarafınızdadır.

Çizikler, kenarlar ve dikişler

Çizik ve sürtünme izleri

Tam damarlı bitkisel deri şaşırtıcı derecede affedicidir. Hafif çiziklerde temiz bir parmak ucuyla küçük daireler çizerek sıkıca ovun; parmağınızın ısısı ve cildinizin doğal yağları çoğu zaman lifleri yerine yatırır ve izi çevresindeki renge karıştırır. Biraz daha derin olanlarda, aynı şekilde çok az bakım kremi işlemek yardımcı olur. Derin kesikler ve oyuklar kalıcıdır ama zamanla yumuşar ve karakterin bir parçası olur.

Kenarlar

El yapımı bitkisel deri ürünlerin çoğunda kenarlar perdahlanmıştır: zımparalanıp mumla ovularak pürüzsüz ve parlak hâle getirilmiştir. Yoğun kullanımda tüylenip matlaşabilir. Tazelemek için kenar boyunca çok az balmumu veya deri balsamı sürün, sonra bir parça kanvas ya da kot kumaşla ısınana ve pürüzsüzleşene kadar hızlı ve sıkı ovun. Boyalı kenarlar yalnızca kuru bezle silinmeli; asla çözücü kullanmayın.

Dikişler

Sarraç dikişinde her delik iki taraftan kilitlenir; bir ilmek aşınsa bile dikiş sökülmez. Makine dikişinde ise tek bir kopma bütün dikiş hattının açılmasına yol açabilir. Gevşek ya da kopmuş bir iplik fark ederseniz:

• Çekmeyin ve dipten kesmeyin.
• Ürünü bir deri ustasına ya da satın aldığınız yere gösterin. Deri dikişleri çoğu zaman onarılabilir.

Metal aksesuarlar

Pirinç zamanla sıcak, antika bir tona koyulaşır. Parlak kalmasını istiyorsanız metal cilasını pamuklu çubukla uygulayın ve çevresindeki deriyi bantla koruyun. Aksi hâlde kuru bir bez yeterlidir.

Bölüm IV — Deriyle yaşamak

Saklama

Saklanan deri de önemli bir anlamda canlıdır: nefes alır, nem çeker, ısıya tepki verir. Kullanılmayan derideki hasarın çoğu kullanımdan değil, kötü saklamadan gelir.

Deriyle seyahat

• Küçük ürünleri toz torbasının içinde paketleyin; bavuldaki fermuar ve tokalar çizmesin.
• Sıvıları (parfüm, güneş kremi, şampuan) ayrı ve kapalı bir çantada taşıyın, asla derinin yanında serbest bırakmayın.
• Sıcak iklimlerde deriyi kapalı arabada ya da plajda doğrudan güneşte bırakmayın.
• Nemli yerlerde vardığınızda ürünü havalandırın; nemli bir bavulda kapalı bırakmayın.

Kokular

Ürün bir koku çektiyse (sigara, rutubetli dolap), birkaç gün güneş almayan, havadar bir odada havalandırın. Büyük bir kağıt torba veya kutuya, deriye değmeyecek şekilde ağzı açık bir kap karbonatla birlikte birkaç gün koymak da yardımcı olur.

Her hafta duyduğumuz yanlışlar

Hızlı başvuru

Sorun giderme tablosu

Bakım takvimi ve kontrol listesi

Bu sayfayı yazdırın

Bir dolap kapağının içine yapıştırın. İşaretleyin ya da işaretlemeyin; deri sizi sandığınızdan daha çok affeder.

HAFTALIK

• Yüzeyi ve dikişleri fırçalayın veya kuru silin
• Kırıntıları boşaltın
• Yere değil, her zamanki yerine kaldırın

AYLIK

• Gün ışığında kuru bölgeleri kontrol edin
• Dikişleri ve kenarları kontrol edin
• Metal aksesuarları ve askıları kontrol edin
• Saklanıyorsa havalandırın

3–6 AYDA BİR

• Hafif temizlik (nemli silme)
• Kremi görünmeyen yerde deneyin
• İnce kat krem, bir gece dinlendirme
• Yumuşak bir parlaklığa kadar parlatma

MEVSİMLİK

• Yağmurdan önce: balmumu koruyucu
• Kaldırmadan önce: temizle, besle, doldur, toz torbası
• Kenarları mumla tazele
• Patinayı takip etmek için fotoğraf çek

Patina günlüğü (isteğe bağlı ama çok güzel)

Ürününüz geldiği gün bir fotoğrafını çekin, sonra her üç ayda bir aynı yerde ve aynı ışıkta tekrar çekin. Birkaç yıl içinde, onun yavaş yavaş sizin olduğunu gösteren ağır çekim bir filminiz olur.

Tezgâhtan son bir söz

Viva Deri 1980'den beri bir aile işi. Kuşaklar boyunca derinin kokusu, kesilirken çıkardığı ses ve inatçı bir fikirle büyüdük: iyi yapılmış bir şey, onu yapanlardan da uzun yaşamalı.

Diyarbakır'da başlayan bu hikâye, her üründe aynı özeni taşımaya devam ediyor. Ama her ürün tezgâhtan bir anlamda eksik çıkar. İşin son kısmı; patina, yumuşaklık, hayatınızın izleri, size kalır. Onu sabırla tamamladığınız için teşekkür ederiz.

— Viva Deri 1980 ailesi

Bu rehber bitkisel tabaklanmış ve bitirilmiş deri ürünler için genel bakım önerileri içerir. Deriler, boyalar ve bitirmeler farklılık gösterir; her ürünü önce görünmeyen bir yerde deneyin. Değerli veya ciddi hasar görmüş ürünler için profesyonel bir deri restoratörüne danışın. Görseller bu rehber için oluşturulmuş temsili dokulardır.